Chín Năm Không Danh Phận

Cô ấy dẫn chúng tôi xem ba căn. Căn thứ nhất quá lớn, bốn tầng, năm trăm mét vuông, một mình ở thì quá trống trải. Căn thứ hai có sân thượng, nhưng hướng Bắc, mùa đông lạnh. Căn thứ ba— hai tầng, có sân vườn. Phòng khách hướng Nam, ánh nắng từ cửa kính sát đất tràn vào, dát một lớp vàng óng trên sàn. Trong sân có hai cây hồng.

Tôi đứng trong sân, nhìn hai cây hồng. Lá đã rụng, trên cành còn treo vài quả hồng đỏ, nắng sau tuyết chiếu vào, sáng lấp lánh. Chợt nhớ hồi nhỏ ở quê cũng có một cây hồng. Thu về hồng chín, bố cõng tôi trên vai lên hái.

“Mẹ?”

Tôi sực tỉnh.

“Căn này.”

Hiểu Tình mỉm cười: “Được, căn này.” Con quay sang nói với môi giới: “Làm thủ tục đi. Đứng tên mẹ tôi. Thẩm Thu Lan.”

“Vâng, thưa Thẩm tổng.”

Môi giới đưa giấy tờ ra. Tôi đứng đó, nhìn ánh nắng, nhìn cây hồng, nhìn con gái mình ký tên vào văn bản. Con không ngẩng đầu lên mà nói: “Mẹ, từ nay đây là nhà của mẹ. Mãi mãi là vậy. Không ai có thể lấy đi.”

Những ngày sau, Hiểu Tình đưa tôi đi mua nội thất, chọn phương án trang trí, thuê công ty vệ sinh chuyên sâu. Con làm việc quyết đoán, hệt như cách con quản lý đội ngũ ở công ty. Tôi đi theo sau, từ chỗ không thích nghi được chuyển sang thói quen để con sắp xếp.

Nhà mới dọn xong vào giữa tháng Một. Ngày chuyển vào, những quả hồng cuối cùng trên cây đã bị chim mổ hết, chỉ còn những cành khẳng khiu lay nhẹ trong gió đông. Nhưng trong nhà ấm áp, hệ thống sưởi sàn chạy, đi chân trần trên sàn gỗ mà thấy ấm sực. Hiểu Tình đặt một bó hoa tươi trên bàn trà: hoa ly và hoa baby.

“Mẹ, hài lòng không?”

“Đắt quá.”

“Xứng đáng.”

Điện thoại con reo, con ra ban công nghe điện thoại bàn công việc. Tôi ngồi một mình trên chiếc sofa mới, chạm vào lớp vải mềm mại. Trên tủ tivi đặt hai bức ảnh. Một bức là Hiểu Tình lúc nhỏ—cô bé sún răng, buộc hai chùm tóc trên đầu. Một bức là tôi thời trẻ—mặc váy hoa, đứng trên sân vận động trường trung học. Hiểu Tình tìm ra những bức ảnh này từ đâu? Tôi không biết. Đứa trẻ này…

Điện thoại reo. Lưu Đức Hậu. Tôi nhìn tên hiển thị, không nghe. Gần đây ông ta gọi liên tục, có khi một ngày ba bốn cuộc. Tôi không nghe cuộc nào. Không phải vì hận, mà là không cần thiết nữa. Cuộc đời tôi đã lật sang trang mới, và trang đó không còn chữ nào viết về ông ta.

Nhưng có những chuyện không phải cứ muốn lật trang là xong. Cuối tháng Một, Triệu Tuệ lại báo tin.

“Thu Lan, lão Lưu xảy ra chuyện rồi.”

“Lại sao nữa?”

“Vay vốn không trả nổi. Lương hưu mỗi tháng trả bốn nghìn, còn một nghìn hai không đủ sống. Ông ta đòi Hạo Vũ, Hạo Vũ nói ở Úc chi tiêu nhiều, cũng không có tiền.”

“Đúng như dự đoán.”

“Còn nữa—hình như ông ta muốn bán nhà rồi.”

“Bán nhà?”

“Đúng. Bán quách đi để trả nợ, số tiền còn lại thì thuê nhà ở. Nhưng nhà đó cũ rồi, giá định giá thấp hơn ông ta nghĩ nhiều. Môi giới nói tối đa ba triệu tám trăm nghìn. Trả nợ ngân hàng xong còn ba triệu một trăm nghìn. Ba triệu một trăm nghìn ở Bắc Kinh, thuê nhà cộng sinh hoạt, không trụ được mấy năm đâu.”

Tôi im lặng.

“Thu Lan, giờ em chuyển sang nhà mới rồi nhỉ?”

“Vâng.”

“Gửi địa chỉ chị, chị qua thăm em.”

“Để khi khác đi, em còn đang dọn dẹp.”

“Được rồi.”

Cúp máy, tôi đứng trước cửa kính nhìn cây hồng trong sân. Một con chim xám đậu trên cành. Ba triệu một trăm nghìn. Sáu mươi hai tuổi. Một thân bệnh tật. Con trai ở nước ngoài không trông cậy được, con dâu thì tránh xa. Cuối đời Lưu Đức Hậu chắc sẽ như vậy. Tôi không hề hả hê. Thật sự không. Chỉ là thấy con người ta cả đời, đi sai một quân cờ là thua cả ván. Quân cờ sai đó chính là khi ông ta đặt “người vợ hờ” đứng sau con trai mình. Nói xa hơn, là ông ta chưa bao giờ coi tôi là người nhà.

Đầu tháng Hai, Tết Tiểu Niên. Hiểu Tình nói sẽ ở lại Bắc Kinh đón Tết với tôi. Đây là năm đầu tiên trong năm năm qua con ở bên tôi. Trước đó năm nào con cũng bảo tăng ca. Giờ tôi mới biết, những năm đó con thực sự đã liều mạng—công ty từ con số không lên tám trăm triệu là nhờ con không ăn Tết, không nghỉ ngơi mà cày cuốc.

Đêm giao thừa, tôi gói sủi cảo. Nhân thịt lợn và cần tây, món Hiểu Tình thích nhất. Con đứng bên cạnh giúp cán vỏ, tay chân vụng về y hệt năm mười hai tuổi.

“Con dùng lực mạnh quá, vỏ mỏng thế này, luộc lên là rách hết.”

“Con quản hơn ba trăm người ở công ty mà cán cái vỏ sủi cảo không xong, nói ra mất mặt lắm.”

“Quản người với cán sủi cảo không giống nhau.”

“Đều là công việc khéo tay cả thôi.”

Hai mẹ con vừa xem Xuân Vãn vừa ăn hơn bảy mươi cái sủi cảo. Tôi ăn hai mươi, con ăn năm mươi.

“Sao con ăn khỏe thế?”

“Ở Thâm Quyến suốt ngày tiếp khách, ăn không ngon, về nhà mới được ăn thoải mái.”

Ăn xong, con nằm ườn ra sofa không muốn động đậy.

“Mẹ, sau này năm nào con cũng đón Tết với mẹ.”

“Đừng vì mẹ mà bỏ bê việc chính.”

“Mẹ chính là việc chính của con.”

Tôi giả vờ đi rửa bát để giấu đi sự xúc động. Mùng ba Tết, Lưu Đức Hậu gọi điện. Lần này tôi nghe. Qua năm mới, tâm trạng tốt, nghe thì nghe.

“Thu Lan, năm mới an khang.”

“Năm mới an khang.”

“Bà… đón Tết ở đâu?”

“Với con gái.”

“Ồ, Hiểu Tình về rồi à? Thế thì tốt quá.” Ông ta im lặng vài giây. “Thu Lan, tôi muốn gặp bà một lần.”

“Có chuyện gì nói trong điện thoại đi.”

“Nói điện thoại không rõ được. Có thể… bà chọn chỗ đi, tôi qua.”

Tôi suy nghĩ một chút: “Được. Mùng năm, trà lâu Thiên Niên, hai giờ chiều.”

Chiều mùng năm, tôi đến trà lâu. Lưu Đức Hậu đã ở đó. Ông ta tiều tụy hơn lần trước nhiều. Tóc bạc thêm, người gầy đi, nếp nhăn trên mặt như bị dao khắc vào. Trước mặt ông ta là hai ly trà: một trà xanh, một trà hoa. Trà hoa là loại tôi thường uống.

“Thu Lan, ngồi đi.”

Tôi ngồi đối diện: “Có chuyện gì?”

Hai tay ông ta xoa xoa ly trà, như đang chuẩn bị tâm lý.

“Thu Lan, những ngày qua tôi đã nghĩ rất nhiều.”

“Ừ.”

“Tôi biết tôi đã sai. Không nên không bàn với bà mà đã thế chấp nhà—”

“Chuyện đó qua rồi. Ông đưa tiền cho Hạo Vũ, nó sang đó học hành tử tế thì cũng đáng.”

“Không đáng.” Ông ta đột nhiên ngẩng lên nhìn tôi. “Tôi nói thật với bà. Hạo Vũ sang Sydney xong, căn bản không học hành gì cả. Khóa MBA đó nó bỏ học từ ba tháng trước rồi, tiền không đòi lại được. Giờ nó cùng mấy đứa bạn làm kinh doanh xách tay, thua lỗ hơn một trăm nghìn tệ rồi.”

Tay cầm ly trà của tôi khựng lại giữa không trung.

“Bỏ học?”

“Đúng. Bảy trăm nghìn. Đóng học phí ba trăm nghìn, học kỳ một chưa xong đã bỏ. Học phí chỉ đòi lại được năm mươi nghìn. Hai trăm nghìn còn lại nó đem đi làm xách tay, giờ lỗ sạch.”

Tôi đặt ly trà xuống: “Vậy là nó tiêu bảy trăm nghìn, học được ba tháng, rồi làm xách tay thua lỗ.”

“Phải.”

“Giờ ông còn nợ ngân hàng bao nhiêu?”

“Sáu mươi lăm nghìn. Mỗi tháng trả bốn nghìn một trăm.”

“Lương hưu năm nghìn hai.”

“Trừ nợ còn một nghìn một.”

“Định bán nhà à?”

“Bán không được. Môi giới nói thị trường dạo này kém, khu đó lại cũ, treo một tháng không ai hỏi.”

Tôi nhìn ông ta. Một ông già sáu mươi hai tuổi, tóc bạc trắng, bọng mắt xệ, môi nứt nẻ. Ông ta cúi đầu, giống hệt một đứa trẻ mắc lỗi.

“Thu Lan, tôi muốn hỏi bà… liệu có thể…”

“Có thể cái gì?”

“Có thể quay về không?”

Tôi đặt ly trà xuống: “Lưu Đức Hậu, ông bảo tôi quay về làm gì? Về trả nợ cùng ông? Về hầu hạ ông? Về nấu cơm giặt giũ cho ông? Về làm con osin miễn phí?”

“Không phải! Tôi thật lòng muốn cùng bà sống tốt—”

“Sống tốt? Chín năm trước ông cũng nói thế. Nhưng con trai ông vừa mở miệng, ông không một giây suy nghĩ đã vét sạch vốn liếng. Ông có hỏi tôi không?”

Ông ta im lặng.

“Thứ tự ưu tiên trong lòng ông luôn là: Hạo Vũ thứ nhất, ông thứ hai, tôi đứng cuối cùng. Không, tôi thậm chí không có trong danh sách. Tôi chỉ là một thứ—tiện thì dùng, không tiện thì vứt sang một bên.”

“Thu Lan—”

“Ông nói không đăng ký kết hôn là vì tốt cho cả hai. Tôi đã tin. Ông nói thế chấp nhà vì tương lai của Hạo Vũ. Tôi cũng không ngăn. Nhưng ông có bao giờ nghĩ, chín năm rồi, tôi thậm chí không có một nơi dừng chân của riêng mình? Ông thế chấp nhà, tôi trở thành kẻ vô gia cư. Ông có từng nghĩ đến không?”

Tay ông ta run rẩy: “Tôi… tôi không ngờ bà sẽ đi.”

“Đúng, ông không ngờ. Vì trong lòng ông, tôi giống như cái máy hút mùi trong bếp—cứ thế mà chạy, không bao giờ tự rời đi.”

Ông ta ngẩng lên, mắt rơm rớm: “Tôi sai rồi. Cho tôi một cơ hội—”

“Không.” Tôi đứng dậy. “Lưu Đức Hậu, ông không phải người xấu. Ông chỉ là kẻ ích kỷ. Và chính ông cũng không biết mình ích kỷ đến mức nào. Ông thấy mình hy sinh tất cả vì con trai, là một người cha tốt. Nhưng trong những thứ ông dùng để hy sinh, có cả chín năm của tôi.”

Ông ta há miệng, không nói được lời nào.

“Ông cứ lo cho đời mình đi. Chuyện nợ nần hãy tìm Hạo Vũ mà tính. Nó tiêu tiền của ông, nó phải gánh.”

Tôi cầm túi xách quay người đi. Không nhìn lại. Cánh cửa kính của trà lâu khép lại, ngăn cách bóng dáng khom khom bên trong với con phố lạnh lẽo mùa đông.

Đi được hai mươi mét, tôi thấy chiếc Mercedes đen đậu bên đường. Hiểu Tình ló đầu ra khỏi cửa sổ.

“Mẹ, lên xe.”

“Sao con lại ở đây?”

“Con sợ mẹ mủi lòng.”

Tôi lên xe, thắt dây an toàn: “Con nghe thấy hết rồi à?”

“Vâng. Con cài tai nghe bluetooth trong túi mẹ.”

“Con thật là—”

“Mẹ, câu cuối cùng mẹ nói con không đồng ý.”

“Câu nào?”

“Mẹ nói ông ta không phải người xấu. Con thấy ông ta chính là kẻ xấu.”

Chiếc xe từ từ rời khỏi trà lâu.

“Mẹ, chuyện tiếp theo mẹ đừng quản.”

“Chuyện gì?”

“Những khoản nợ cần phải trả.”

“Hiểu Tình, đừng làm quá—”

“Mẹ. Con đã nói, đây là việc của con.” Góc nghiêng của con trong nắng đông rõ nét. Không còn là cô bé buộc tóc hai chùm ngày xưa. Mà là một người phụ nữ điều hành công ty trị giá ba tỷ hai trăm triệu.

Tháng Giêng qua, Hiểu Tình về Thâm Quyến. Trước khi đi, con để lại cho tôi một chiếc thẻ ngân hàng.

“Trong này có năm triệu tệ. Mẹ cứ tiêu, muốn mua gì thì mua.”

“Mẹ tiêu không hết—”

“Thế thì cứ để đó. Có số tiền này trong tay, mẹ mới tự tin.”

Con còn tìm cho tôi một công ty giúp việc trong khu, thuê một cô giúp việc theo giờ, mỗi sáng đến hai tiếng dọn dẹp nấu nướng.

“Mẹ không cần ngày nào cũng tự làm hết mọi việc nữa.”

“Mẹ làm cả đời rồi, không mệt—”

“Sau này không được phép mệt nữa.”

Khi con đi, tôi đứng trong sân nhìn chiếc Mercedes biến mất sau cổng khu nhà. Trên cây hồng, vài mầm non xanh mướt vừa nhú. Mùa xuân sắp đến rồi.

Tháng Ba. Có chuyện. Triệu Tuệ gọi điện, giọng run run.

“Thu Lan, em biết không? Lưu Hạo Vũ từ Úc về rồi.”

“Về rồi à?”

“Kinh doanh xách tay sập tiệm, lỗ sạch. Lủi thủi quay về, giờ đang ở nhà lão Lưu.”

“Thế nó định thế nào?”

“Đây mới là trọng điểm—nó ly hôn với Trần Mỹ Phượng rồi. Mỹ Phượng đòi chia tài sản. Lưu Hạo Vũ chẳng có gì, nên cô ta nhắm vào căn nhà của lão Lưu.”

“Nhà đó đang thế chấp mà.”

“Đúng thế. Nên giờ ba người trong nhà cãi nhau suốt ngày. Hạo Vũ mắng Mỹ Phượng hám tiền, Mỹ Phượng mắng Hạo Vũ vô dụng, lão Lưu kẹt ở giữa chịu trận.”

Tôi nghe xong, lắc đầu.

“Mẹ có điện thoại.” Cô giúp việc bưng đĩa hoa quả tới.

“Thu Lan, còn một chuyện nữa.”

“Nói đi.”

“Lưu Hạo Vũ hình như đang đi hỏi thăm tình hình của em.”

“Hỏi thăm tôi?” Cảnh giác trong tôi trỗi dậy. “Nó hỏi làm gì?”

“Chị cũng không biết… chắc là muốn nhờ em giúp đỡ. Dù sao nhà họ giờ đang rối ren—”